Organizacje samorządowe są jednym z rodzajów organizacji społecznych (podobnie jak pozarządowe organizacje społeczne) . Dzielą się one na samorządy gospodarcze (izby gospodarcze, rzemieślnicze oraz cechy), zawodowe (samorząd adwokacki, notarialny, komorniczy, lekarski i weterynaryjny) i rolnicze. Nie należą do nich organy samorządu terytorialnego oraz inne organy jego jednostek pomocniczych. Określa to Kodeks postępowania administracyjnego.
Niezależnie od sprawowanej w państwie władzy, samorząd sam decyduje o własnych sprawach oraz wykonuje funkcje uzupełniające w stosunku władz. Może to robić przykładowo w szkołach lub w zakładach produkcyjnych. Państwo powierza organizacjom samorządowym różnego rodzaju zadania z zakresu administracji publicznej dotyczące mieszkańców danego regionu. Ponadto samorządy zajmują się również wprowadzaniem w życie ustanowionych przez siebie uchwał. Oznacza to, iż administracja publiczna wykonywana jest samodzielne przez organizacje odrębne posiadające osobowość prawną. Mogą być to zarówno korporacje, jak i związki publicznoprawne. Członkostwo w tego rodzaju organizacjach musi powstawać z mocy prawa.
Ustawowo ustalona organizacja samorządowa ma charakter przedstawicielski, który kontrolowany jest przez określoną wspólnotę społeczną. Podlega ona jednak nadzorowi ze strony państwa i ponosi pełna odpowiedzialność za wszelkie swoje działania. Organizacjom samorządowym przysługuje również prawo własności.
Samorządowcy zrzeszeni w takich organizacjach z reguły nie są przynależni do partii politycznych danego państwa. Ich celem jest zaspokajanie potrzeb obywateli określonego regionu na miarę swoich możliwości poprzez realizację inicjatyw społeczno-politycznych. Mogą być to również stowarzyszenia wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, gmin lub miasteczek. Przykładowo Unia Metropolii Polskich powstała w 1990 roku z inicjatywy prezydentów miast Gdańska, Krakowa, Poznania, Warszawy i Wrocławia jako forum solidarności władz metropolitarnych w działaniach zmierzających do sieciowego powiązania miast postkomunistycznych z demokratycznymi miastami Europy i świata według projektu „Ile państwa, tyle miasta”. Obecnie w jej ramach działa dwanaście największych polskich miast.
Do najważniejszych organizacji samorządowych w naszym kraju należą: Federacja Związków Gmin i Powiatów RP, Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Miast Polskich, Unia Metropolii Polskich, Związek Powiatów Polskich oraz Unia Miasteczek Polskich.