Termin „samorządność” pochodzi już z czasów antycznych i jest odpowiednikiem autonomii. Może być również uosobieniem cnoty obywatelskiej. Oznacza on strukturę społeczną, w której władza jest najbardziej podzielona, rozdzielona pomiędzy ludzi, rozproszona, zdecentralizowana oraz zdemokratyzowana w sprawowaniu której uczestniczy większa ilość osób. W samorządzie wszystkie decyzje podejmowane są wieloosobowo. Są one wyrazem zbiorowej woli społeczności tworzącej samorząd w odróżnieniu od władzy jednoosobowej i służą zaspokajaniu społecznych potrzeb( np. rozwój regionu).
Samorządy możemy podzielić na terytorialne, funkcjonalne, oparte na substracie majątkowym oraz osobowym.
W samorządzie nie jest również stosowane tzw. „prawo silniejszego”, czyli tego, który sprawuje władzę. W przeciwieństwie do partii politycznych oraz innych scentralizowanych struktur politycznych tworzonych przez ludzi, samorząd nie ma na celu sprawowania władzy nad społeczeństwem. Jego istotą jest zjednoczenie w słusznym celu, dlatego też jest najbardziej demokratyczną struktura społeczną. Zakres wolności ludzi w samorządzie jest bowiem największy.
Samorządność oznacza również istnienie w szeregach organizacji obywatelskich poziomych więzi między ludźmi, opartych na zasadzie wolności i równości wszystkich w sprawowaniu władzy w społeczeństwie. Oznacza to, że wszyscy są na jednej linii poziomej. Samorząd jest w pełni niezależną, społeczną strukturą horyzontalną współpracująca z innymi podmiotami, działającymi w jej otoczeniu.
Samorządność jest sposobem zarządzania wspólnym dobrej ludzi. Odrzuca wszystko, co jest prywatne lub państwowe. Wykluczony jest więc interes własny członków samorządu. Dlatego też najmniejszą samorządową strukturą społeczną może być rodzina, w przypadku kiedy jej członkowie przestrzegają zasad dotyczących samorządności.