Wolontariat jest to dobrowolna i świadoma praca na rzecz społeczeństwa lub zwierząt, wykraczająca poza związki rodzinne i przyjacielskie. Z tego typu działalności nie jest pobierana żadna korzyść materialna. Dokładny zakres działań wolontariuszy określa Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Może to być również praca w organizacjach pozarządowych, samorządach lub w innych instytucjach działających w różnego rodzaju obszarach społecznych.
Wolontariusz poprzez swoją bezinteresowna pomoc zamiast materialnego wynagrodzenia uzyskuje liczne korzyści niematerialne. Może być to satysfakcja z dokonania szczytnego przedsięwzięcia, poczucie sensu życia, uznanie ze strony innych oraz podwyższenie samooceny. Działając w wolontariacie, taka osoba może poznać nowych przyjaciół, zdobyć potrzebną wiedzę, nowe umiejętności oraz nabrać potrzebnego doświadczenia, co nierzadko wiąże się z lepsza pozycją na rynku pracy.
Początkowo wolontariat w Polsce istniał tylko w Związku Harcerstwa Polskiego, organizacjach kościelnych i samopomocowych. Z czasem jednak dotarł również i do organizacji pozarządowych. Obecnie szacuje się, że około dwóch milionów Polaków jest lub bywa wolontariuszami, a ich liczba stale rośnie. Może świadczyć to o tym, że społeczeństwo obywatelskie w naszym kraju ma się coraz lepiej i dobrze rokuje na przyszłość.
Charakterystyczną cechą każdego wolontariusza jest motywacja i chęć pomocy innym ludziom. Bardzo istotne jest dobre porozumienie na linii organizacja – wolontariusz. Chęć zrobienia czegoś pożytecznego, potrzeba kontaktu z ludźmi, chęć bycia potrzebnym, jak również i pobudki religijne to główne wyznaczniki w życiu każdego wolontariusza.
W krajach Europy Zachodniej wolontariat jest zjawiskiem powszechnym. Nasz kraj zostaje nieco w tyle, na co ma wpływ kilka istotnych czynników. Jedną z nich była przerwa spowodowana okresem PRL-u przyczyniła się do zaniku tradycji wolontariatu, przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Dążenie do podniesienia standardu życiowego przez obywateli również ma na to olbrzymi wpływ. Zaspokajając bowiem w pierwszej kolejności własne potrzeby, spychamy na drugi plan potrzeby społeczne. Także niska świadomość społeczna możliwości działania w wolontariacie w organizacjach pozarządowych powoduje taki stan rzeczy.
Do najbardziej popularnych organizacji tego typu w naszym kraju należą : Fundacja Mam Marzenie, Salezjański Wolontariat Misyjny „Młodzi światu”, Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”, Diecezjalne Caritas oraz Stowarzyszenie Wiosna.